ፊንጫአ ስኳር ፋብሪካ

Fincha Sugar Factory

የፊንጫአ ስኳር ፋብሪካ ከአዲስ አበባ በምዕራብ አቅጣጫ 350 . ርቀት ላይ በኦሮሚያ ክልል በሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ዞን በአባይ ጮመን ወረዳ በፊንጫአ ሸለቆ ውስጥ ልዩ ስሙ አገምሳ ተብሎ በሚጠራ ቦታ ላይ ይገኛል፡፡

የፊንጫአ ሸለቆ ለስኳር ኢንዱስትሪ ተስማሚ ሆኖ በመገኘቱ ቡከርስ አግሪካልቸራል ኢንተርናሽናል ሊሚትድ በተባለ የእንግሊዝ ኩባንያ 1970. ጀምሮ የቦታው አዋጭነት፣ የመሬቱ አቀማመጥና የአፈር ይዘት ሁኔታ ላይ ዝርዝር ጥናት ተካሂዶ አዋጭነቱ ተረጋገጠ፡፡

የአፍሪካ ልማት ባንክና የአፍሪካ ልማት ፈንድ፣ የስዊዲን፣ የአውስትራሊያና የስፔን መንግስታት እንዲሁም የሀገር ውስጥ ባንኮች የፋይናንስ ምንጮች መሆናቸው ተረጋግጦ የፕሮጀክቱ ሥራ ጥር 1981. ተጀመረ፡፡

ከፊንጫአ ወንዝ በስተምዕራብ እና ምስራቅ የሚገኘውን ቦታ ጨምሮ የፊንጫአ ስኳር ፋብሪካ ጠቅላላ ይዞታ (ኮማንድ ኤሪያ) 67ሺህ 98 ሄክታር ነው፡፡ የፊንጫአ ሸለቆ ውስጥ በማለፍ ለሃይድሮ ኤሌክትሪክ ማመንጫነት ከዋለ በኋላ ሸለቆውን ከሁለት ከፍሎ ወደ ሰሜን በመጓዝ ከአባይ ወንዝ ጋር በሚቀላቀለው የፊንጫአ ወንዝ በስተምዕራብ ክፍል (ዌስት ባንክ) ያለውን 6ሺህ 476.72 ሄክታር መሬት በሸንኮራ አገዳ በማልማት እና የፋብሪካ ተከላ በማከናወን ነበር የፊንጫአ ስኳር ፋብሪካ የተገነባው፡፡

የአካባቢው ከፍታ ከባህር ወለል በላይ 1ሺህ 350 እስከ 1ሺህ 600 ሜትር ይደርሳል፡፡ በሸለቆው ውስጥ ያለው ከፍተኛው የሙቀት መጠን 31 ዲግሪ ሴንቲግሬድ ሲሆን፣ ዝቅተኛው 15 ዲግሪ ሴንቲግሬድ ይሆናል፡፡ ዓመታዊ የዝናብ መጠኑም በአማካይ 1ሺህ 300 ሚሊ ሊትር ይጠጋል፡፡ ይህም የፊንጫኣ ስኳር ፋብሪካ አካባቢንለምለም በረሃበሚል ልዩ ስም እንዲታወቅ አድርጎታል፡፡

ፋብሪካው ኢታኖልን በማምረት ከቤንዚል ጋር ተደባልቆ ለተሸከርካሪዎች በነዳጅነት እንዲውል ከሚሰጠው አገልግሎት በተጨማሪ ለሌሎች ኢንዱስትሪዎችም በግብዓትነት በማገልገል ለሀገራችን ኢኮኖሚ ጉልህ ድርሻ በማበርከት ላይ ይገኛል፡፡ የነባሩ ፋብሪካ ግንባታ ተጠናቆ የሙከራ ምርት የጀመረው የካቲት 1990. ቢሆንም መደበኛ የማምረት ስራውን የጀመረው ግን 1991. ነበር፡፡

የፋብሪካው አጠቃላይ የማስፋፊያ ፕሮጀክት

የፊንጫአ ስኳር ፋብሪካ አጠቃላይ የማስፋፊያ ፕሮጀክት የተጀመረው 1998. ነው፡፡  በማስፋፊያ ፕሮጀክቱ በአገዳ ልማት በኩል በዌስት ባንክ 8ሺህ 300 ሄክታር በአገዳ የተሸፈነ መሬት እና የኢስት ባንክ እና ነሼ አካባቢዎችን በማከል ወደ 21ሺህ ሄክታር መሬት ለማሳደግ የታቀደ ሲሆን፣ ከዚህ ውስጥ 7ሺህ ሄክታር በኢስት ባንክ እንዲሁም 4ሺህ 670 ሄክታር በነሼ አካባቢ ይገኛል፡፡ ከዚሁ ጎን ለጎን የፋብሪካውን አገዳ የመፍጨት አቅም በማሳደግ አመታዊ የስኳር ምርቱን ወደ 2 ነጥብ 7 ሚሊዮን ኩንታል እንዲሁም ኤታኖል የማምረት አቅሙን ወደ 20 ሚሊዮን ሊትር ከፍ ለማድረግ ታቅዶ የማስፋፊያ ሥራው ተካሄደ፡፡

የፋብሪካው ማስፋፊያ ፕሮጀክት ስራ ተጠናቆ 2006. ጀምሮ ወደ ማምረት ሂደት ውስጥ የገባ ሲሆን፣ በእርሻ ማስፋፊያ ስራም 19ሺህ ሄክታር መሬት በላይ በአገዳ ለመሸፈን ተችሏል፡፡

በዚህ የማስፋፊያ ፕሮጀክት በቀን 6ሺህ 600 ቶን አገዳ በመፍጨት በዓመት 1ሚሊዮን 600ሺህ ኩንታል ጥራቱን የጠበቀ ነጭ ስኳር የማምረት አቅም ያለው አንድ ተጨማሪ የስኳር ፋብሪካ ተገንብቷል፡፡ ይህ ደግሞ ነባሩ ፋብሪካ ካለው አቅም ጋር ተዳምሮ አጠቃላይ በሁለቱም ፋብሪካዎች የሚመረተውን አመታዊ የስኳር መጠን 2 ሚሊዮን 700ሺህ ኩንታል ያደርሰዋል፡፡

ለመኖሪያ መንደሮችና ለፋብሪካው አገልግሎት የሚውል የኃይል አቅርቦትን በተመለከተም ፋብሪካው በመሰረታዊነት የራሱን የኃይል ምንጭ ቀደም ሲልም በመጀመሪያው ምዕራፍ ከተተከለ ሁለት ባለ 3.5 ሜጋ ዋት የእንፋሎት ተርባይን ያሟላ ነበር፡፡ በማስፋፊያ የተገነባው ሁለት ባለ 12 ሜጋ ዋት የእንፋሎት ተርባይን ሲጨመርም በድምሩ 31 ሜጋ ዋት ማመንጨት ይችላል፡፡

ከዚህ ውስጥ ለፋብሪካው እና ለመስኖ ፓምፖች እንዲሁም ለሠራተኛ መኖሪያ መንደሮች እና ለልዩ ልዩ አገልግሎት መስጫ ተቋማት 21 ሜጋ ዋት የሚያስፈልግ ሲሆን፣ ቀሪውን 10 ሜጋ ዋት ደግሞ ወደ ብሔራዊ የኃይል ቋት ማስገባት ተጀምሯል፡፡

Top