የኦሞ ኩራዝ-2 ስኳር ፋብሪካ

DJI 0034 2010110163418

  • የኦሞ ኩራዝ ስኳር ልማት ፕሮጀክት በደቡብ ብሔር፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል በደቡብ ኦሞ ዞን (ሰላማጎ እና ኛንጋቶም ወረዳዎች)፣ በቤንች ማጂ ዞን (ሱርማ እና ሜኢኒትሻሻ ወረዳዎች) እና በካፋ ዞን (ዴቻ ወረዳ) የተመረጡ አካባቢዎች እየተካሄደ የሚገኝ ግዙፍ ፕሮጀክት ነው፡፡

    በፕሮጀክቱ በ100 ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የሚለማ የሸንኮራ አገዳ ተጠቅመው በቀን 60 ሺህ ቶን አገዳ የመፍጨት አቅም ያላቸው አራት ስኳር ፋብሪካዎች እየተገነቡ ሲሆን፣ በሙሉ አቅማቸው ማምረት ሲጀምሩ ሶስቱ እያንዳንዳቸው በቀን 12 ሺህ ቶን አገዳ በመፍጨት በዓመት 2 ሚሊዮን 500 ሺህ ኩንታል ስኳር እና እያንዳንዳቸው በዓመት 28 ሚሊዮን ሊትር ኤታኖል ያመርታሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡ እንዲሁም እያንዳንዳቸው ከሚያመነጩት 60 ሜጋ ዋት ውስጥ 40 ሜጋ ዋቱን ወደ ብሔራዊ ቋት ይልካሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡

    በተመሳሳይ አንደኛው ፋብሪካ በቀን 24 ሺህ ቶን አገዳ በመፍጨት በዓመት 5 ሚሊዮን ኩንታል ስኳር እና 56 ሚሊዮን ሊትር ኤታኖል እንደሚያመርት ታሳቢ ተደርጓል፡፡ እንዲሁም ከሚያመነጨው 120 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ሃይል ውስጥ 40ውን ለራሱ ተጠቅሞ 80 ሜጋ ዋቱን ወደ ብሔራዊ ቋት እንደሚልክ ይገመታል፡፡

    ከእነዚህ ስኳር ፋብሪካዎች ውስጥ የኦሞ ኩራዝ ቁጥር ሁለት ስኳር ፋብሪካ ካለፈው ዓመት ጀምሮ ወደ ምርት ገብቷል፡፡ በቅርቡም ቁጥር ሁለት የሙከራ ምርት የሚጀምር ሲሆን፣ ቁጥር አንድና አምስት ስኳር ፋብሪካዎችም እስከ 2012 ዓ.ም መጨረሻ ድረስ ባሉት ዓመታት ግንባታቸው ተጠናቆ ወደ ሥራ ይገባሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡

የኢንቨስትመንት ወጪ

በኦሞ ኩራዝ ስኳር ልማት ፕሮጀክት እየተገነቡ ለሚገኙ አራት ስኳር ፋብሪካዎች እስከ መጋቢት 30/2010 ዓ.ም ድረስ ለካፒታል ኢንቨስትመንት (ለመስኖ መሰረተ ልማት፣ ለመሬት ዝግጅት፣ ለአገዳ ልማት፣ ለቤቶች ግንባታ፣ ለፋብሪካ ግንባታ ወዘተ)፣ ለፕሮጀክቶች ቅድመ ኦፕሬሽንና ለሥራ ማስኬጃ የዋለ ወጪ 34 ቢለዮን 793 ሚሊዮን 310 ሺህ 378.11 ብር (34.8 ቢሊዮን ብር የሚጠጋ) ነው፡፡

የመስኖ መሠረተ ልማት

በፕሮጀክቱ በዋናነት የኦሞ ወንዝን መሠረት በማድረግ 100 ሺህ ሄክታር መሬት ላይ ሸንኮራ አገዳ ለማልማት የሚያስችል መጠነ ሰፊ የመስኖ መሰረተ ልማት ግንባታ እየተካሄደ ይገኛል፡፡

ጊዜያዊ ግድብ/Coffer Dam

ለፕሮጀክቱ ውሃ ለማቅረብ በኦሞ ወንዝ ላይ ጊዜያዊ ግድብ (ኮፈር ዳም) ተገንብቶ አገልግሎት በመስጠት ላይ ነው፡፡  

የዋና ቦይ ግንባታ

የ55 ኪ/ሜ ዋና ቦይ ግንባታ ተጠናቆ ከ15 ሺህ ሄ/ር መሬት በላይ ውሃ ሊያገኝ ችሏል፡፡

የማሳ ውስጥ የመስኖ መሠረተ ልማት ግንባታ (ኦሞ ኩራዝ 1 እና 2)፡ ከኦሞ ወንዝ በስተግራ በኩል

ከ16 ሺህ ሄ/ር መሬት በላይ የማሳ ውስጥ የመስኖ መሠረተ ልማት ሥራዎች ተከናውነዋል፡፡ በዚህም ከ200 ኪ/ሜ በላይ የሶስተኛ ቦይ፣ ከ40 ኪ/ሜ በላይ የሁለተኛ ቦይ፣ በመቶ ኪሎ ሜትሮች የሚለካ መንገድ እና የውሃ ማቋረጫ ስትራክቸር ግንባታዎች ተከናውነዋል፡፡ ከዚህ ውጪ በዲዝል ፓምፕ የሚለማ የ1100 ሄ/ር የማሳ ውስጥ ግንባታ 70 በመቶ ደርሷል፡፡

የማሳ ውስጥ የመስኖ መሠረተ ልማት ግንባታ (ኦሞ ኩራዝ 3)

በ10 ሺህ 700 ሄ/ር መሬት ላይ የማሳ ውስጥ የመስኖ መሠረተ ልማት ሥራዎች 97 በመቶ ተጠናቀዋል፡፡ በዚህም 130 ኪ/ሜ የሚደርስ የሶስተኛ ቦይ፣ 24 ኪ/ሜ የሁለተኛ ቦይ፣ በሁለተኛና ሶስተኛ ቦዮች የተተከሉ የውሃ መቆጣጠሪያና ማከፋፈያ በሮች አቅርቦትና ተከላ ሥራዎች፣ የመንገድ እና የውሃ ማቋረጫ ስትራክቸር ግንባታዎች ተከናውነዋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ በ6580 ሄ/ር መሬት ላይ የማሳ ውስጥ የመስኖ መሠረተ ልማት ግንባታ በመከናወን ላይ ይገኛል፡፡

የማሳ ውስጥ የመስኖ መሠረተ ልማት ግንባታ (ኦሞ ኩራዝ 5)

ይህ ፕሮጀክት ከዋናው ቦይ አናት ወደ 120 ኪ/ሜ ርቀት ላይ የሚገኝ ነው፡፡ በአሁኑ ሰዓት የዋናው ቦይ ግንባታን በማጠናቀቅ ውሃውን ኦሞ ኩራዝ ቁጥር 5 ስኳር ፋብሪካ ለማድረስ እስከ 24 ወራት የሚፈጅ ሲሆን፣ በ7 ሺህ 800 ሄ/ር መሬት ላይ የማሳ ውስጥ የመስኖ መሠረተ ልማት ግንባታ ለማከናወን ውለታ በመዘጋጀት ላይ ነው፡፡

የማህበሰብ ተጠቃሚነት

የመሰረተ ልማትና የማህበራዊ አገልግሎት መስጫ ተቋማት ግንባታ

ስኳር ኮርፖሬሽን ስኳር ከማምረት ባሻገር የአካባቢው ማህበረሰብ አኗኗር እንዲቀየርና በዘላቂነት የአርብቶ አደሩን ተጠቃሚነት በማረጋገጥ ቀጣናዊ ትራንስፎርሜሽን ለማምጣት እንዲቻል በርካታ የህዝብ ተሳትፎና ተጠቃሚነትን ሊያረጋግጡ የሚችሉ መጠነ ሰፊ ሥራዎችን ከደቡብ ብ/ብ/ህ ክልል መንግሥት ጋር በመቀናጀት ሲሰራ ቆይታል፡፡

በዚህ መሰረት በኦሞ ኩራዝ ቁጥር 1 እና 2 ኮርፖሬሽኑ ባደረገው የ79 ሚሊዮን 303 ሺህ 352.30 ብር የገንዘብ ድጋፍ ለማህበረሰቡ በርካታ የመሰረተ ልማትና የማህበራዊ አገልግሎት መስጫ ተቋማት (ት/ቤት፣ጤና ኬላ፣የኮሚዩኒቲ ፖሊሲንግ ጽ/ቤት፣የቀበሌ ጽ/ቤት፣የህብረት ስራ ጽ/ቤት፣ወፍጮ ቤት፣የእንስሳት ጤና ኬላ፣ንጹህ መጠጥ ውሃ፣ የውስጥ ለውስጥ መንገዶች፣ በመስኖ የለማ መሬት ወዘተ) ተገንብተው አገልግሎት በመስጠት ላይ ናቸው፡፡

የካሳ ክፍያ

በኮፈር ዳም የመስኖ ግድብ ምክንያት የንብ ቀፎ እና ሰብላቸው ለተነካባቸው አርብቶ አደሮች የንብ ቀፎ ግምት እና የምርት ማካካሻ ካሳ 1 ሚሊዮን 141 ሺህ 165 ብር ክፍያ ተፈጽሟል፡፡

የህዝብ ውይይቶችና ሞብላይዜሽን

በልማቱ አካባቢ ከሚገኘው የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር በልማቱ ጥቅሞችና ፋይዳ ዙሪያ በተለያየ ጊዜ ለተደረጉ ውይይቶች 2 ሚሊዮን 584 ሺህ 309.30 ብር ወጪ ተደርጓል፡፡

የክህሎት ስልጠና

የአካባቢው ህብረተሰቡ ልማቱ በሚፈጠረው የስራ እድል ተሳታፊና ተጠቃሚ መሆን እንዲችል ለመለስተኛ ሙያ ክህሎት ስልጠናዎች ብር 2 ሚሊዮን 866 ሺህ 658 ብር ወጪ ተደርጓል፡፡

የተፈጠረ የስራ ዕድል

ፕሮጀክቱ ከተጀመረ አንስቶ በፕሮጀክት፣ በኮንትራክተሮች እንዲሁም በጥቃቅንና አነስተኛ ተቋማት በቋሚ፣ በኮንትራትና ጊዜያዊነት 110 ሺህ 400 ለሚሆኑ የአካባቢው ወጣቶችና ዜጎች የሥራ ዕድል የተፈጠረላቸው ሲሆን፣ በሌላ በኩል 316 የጥቃቅንና አነስተኛ ተቋማትንም ለማደራጀት ተችሏል፡፡

የአውትግሮወር (ሸንኮራ አገዳ አብቃይና አቅራቢ ማህበራት) ልማት

በፕሮጀክቱ 1653.75 ሄ/ር መሬት በአውትግሮወር ተሳታፊና ተጠቃሚ ለሚሆኑ አርብቶ አደሮች እንዲለማ የተደረገ ሲሆን፣ እስካሁን ለእያንዳንዱ አርብቶ አደር 0.75 ሄ/ር በድምሩ   በ800.25 ሄ/ር መሬት ላይ 1,067 አርብቶ አደሮችን ያቀፉ አራት የሸንኮራ አገዳ አብቃይ ህብረት ስራ ማህበራት በማደራጀት ህጋዊ ሰውነት እንዲያገኙ ተደርጓል፡፡ እንዲሁም ቀሪው በቀጣይ አርብቶ አደሮች በመንደር ሲሰባሰቡ በአውትግሮወር ተደራጅተው የሚከፋፈል 853.5 ሄ/ር መሬት በሸንኮራ አገዳ ለምቷል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የአካባቢው አርብቶ አደር በቀረበለት በመስኖ የለማ መሬት በታሪኩ ለመጀመሪያ ጊዜ በቆሎና የመሳሰሉ ሰብሎችን ዘርቶ መጠቀም ጀምሯል፡፡ በዚህም ወደ ከፊል አርሶ አደርነት ሽግግር ላይ ይገኛል፡፡

በአጠቃላይ ኮርፖሬሽኑ የመስኖ መሰረተ ልማት ወጪን ሳይጨምር ለአካባቢው ማህበረሰብ ተጠቃሚነት እስካሁን 86 ሚሊዮን ብር የሚጠጋ የገንዘብ ድጋፍ አድርጓል፡፡

Top