የስኳር ኢንዱስትሪ በኢትዮጵያ

መግቢያ

በአሁኑ ወቅት በሀገራችን የስኳር ፍላጎት የደረሰበት ደረጃ ሲታይ የዛሬ 62 ዓመት ገደማ በላንድሮቨር መኪና በየገበያው በመዘዋወር ስኳርን ለማስተዋወቅ ብርቱ ጥረት ተደርጎ እንደነበር ማመን ይከብዳል፡፡    በወቅቱ ሻይ ቅመሱልኝበነጻ በመጋበዝ ሕዝቡን ከምርቱ ጋር ለማላመድ የተደረገው እንቅስቃሴ ከብዙ ጥረት በኋላ ውጤት ማስገኘት ችሏል፡፡

በዚህ ሁኔታ የተጀመረው የስኳር ትውውቅ ዛሬ ላይ ታሪኩን በመቀየር ሀገሪቱ እያስመዘገበች ካለችው ተከታታይ የኢኮኖሚ እድገት ጋር በተያያዘ በጣም ተፈላጊ ምርት ሆኗል፡፡        

 በሀገራችን ዘመናዊ የስኳር ኢንዱስትሪ የተጀመረው የኢትዮጵያ መንግሥት ኤች (HVA) ከተባለ የሆላንድ ኩባንያ ጋር የአክስዮን ስምምነት ከፈረመበት 1943. አንስቶ ነው፡፡ ኩባንያው 5 ሄክታር የሸንኮራ አገዳ ማልሚያ መሬት ተረክቦ ሥራውን የጀመረው ከአዲስ አበባ 110 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በምትገኘው በወንጂ ከተማ ሲሆን፣ በቅድሚያ የወንጂ ስኳር ፋብሪካን ገንብቶ መጋቢት 11 ቀን 1946. ስራ አስጀምሯል፡፡ ፋብሪካው በወቅቱ በቀን 1 400 ኩንታል ስኳር እያመረተ ምዕዙን ስኳር እና ባለ 10 ሳንቲም እሽግ ስኳር ለገበያ ያቀርብ ነበር፡፡

በወቅቱ የወንጂ አካባቢ በዓለማችን ከፍተኛ ምርት ከሚያስመዘግቡና ለስኳር ምቹ ከሆኑ አካባቢዎች አንዱ ስለነበር ከወንጂ ስኳር ፋብሪካ ምስረታ ጋር ተያይዞ የወንጂ ከረሜላ ፋብሪካ ሰኔ 1953. ተቋቁሞ ደስታ ከረሜላ ለገበያ ማቅረብ ጀመረ፡፡

የወንጂ ስኳር ፋብሪካ ሥራ ከጀመረ ከዘጠኝ ዓመት በኋላ 1955. እዛው ወንጂ ላይ የተቋቋመው የሸዋ ስኳር ፋብሪካ በቀን 1 700 ኩንታል ስኳር ያመርት ነበር፡፡

ወንጂ ሸዋ ስኳር ፋብሪካ በሚል የጋራ መጠሪያ በአንድ አስተዳደራዊ መዋቅር ስር ይተዳደሩ የነበሩት ሁለቱ አንጋፋ ፋብሪካዎች አንድ ላይ በዓመት 750 ኩንታል ስኳር ገደማ ያመርቱ እንደነበር መረጃዎች   ያመለክታሉ፡፡ የወንጂ እና ሸዋ ስኳር ፋብሪካዎች ከግማሽ ምዕተ ዓመት በላይ ካገለገሉ በኋላ በእርጅና ምክንያት እንደ ቅደም ተከተላቸው 2004. እና 2005. መጨረሻ የተዘጉ ሲሆን፣ በምትካቸው አዲስ ዘመናዊ ፋብሪካ ተገንብቶ 2006. ጀምሮ ስኳር እያመረተ ይገኛል።

በኢትዮጵያ የስኳር አዋጭነትን የተረዳው የሆላንዱ ኩባንያ በተመሳሳይ የመተሐራ ስኳር ፋብሪካን ከአዲስ አበባ 200 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በምትገኘው መርቲ ከተማ ሰኔ 26 ቀን 1957. በአክሲዮን መልክ በመመስረት 1962. ፋብሪካውን ሥራ አስጀመረ፡፡

ይሁንና እነዚህ ፋብሪካዎች 1967. በሀገሪቱ በተደረገው የመንግሥት ለውጥ ምክንያት ሙሉ በሙሉ በመንግሥት ይዞታ ስር ወደቁ፡፡ ይህን ተከትሎ በኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ሕግ ክፍል ማስታወቂያ ቁጥር 58/1970 የተቋቋመው የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን ወንጂ ሸዋ እና መተሐራ ስኳር ፋብሪካዎችን ጨምሮ አዲስ ከተማና አስመራ ከረሜላ ፋብሪካዎችን እንዲያስተዳድር ተደረገ፡፡

ይህ በእንዲህ እንዳለ ከስኳር ልማት ጋር በተያያዘ በፊንጫአ ሸለቆ 1967. በተካሄደ የመጀመሪያ ደረጃ ጥናት አካባቢው ለስኳር ምርት አዋጭ ሆኖ ተገኘ፡፡ ይህን ተከትሎም ለአገሪቱ ሦስተኛ የሆነውን የፊንጫአ ስኳር ፋብሪካ ለመገንባት ጠለቅ ያለ ጥናት እንዲካሄድ ተወስኖ ቡከርስ አግሪካልቸራል ኢንተርናሽናል ሊሚትድ በተባለ የእንግሊዝ ኩባንያ አማካይነት 1970. ጀምሮ ዝርዝር ጥናት ተካሄደ፡፡

በፋይናንስ እጥረት ሳቢያ ተጓቶ የነበረው የፋብሪካው ግንባታ 1981.ም፤ የሸንኮራ አገዳ ተከላ ስራው ደግሞ 1984. ተጀመረ፡፡ ከስምንት ዓመት በኋላ የፋብሪካው ግንባታ ተጠናቆ 1991. ወደ መደበኛ የማምረት ሥራ ተሸጋገረ፡፡

ከቀደምቶቹ ስኳር ፋብሪካዎች በተሻለ ዘመናዊ የሆነውን የፊንጫአ ስኳር ልማት ፕሮጀክት የፋብሪካና ኤታኖል ግንባታ ያከናወኑት ኤፍ..ሼፈርና አሶሽየትስ የተባለ የአሜሪካ ኩባንያና በእርሱ ስር የፋብሪካውን ተከላ ያካሄደው ድዌቶ ኢንተርናሽናል የተባለ የደች ኩባንያ ሲሆኑ፣ በግንባታው በርካታ የሀገር በቀል ድርጅቶች ተሳትፈዋል፡፡

ልማቱ በዚህ መልክ እየተካሄደ ባለበት ወቅት አራት ፋብሪካዎችን ያስተዳድር የነበረው የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን 14 ዓመታት ቆይታ በኋላ 1984. በሕግ ፈረሰ፡፡ በምትኩም በደንብ ቁጥር 88/85 መተሐራ ስኳር ፋብሪካ፤ በደንብ ቁጥር 88/85 ወንጂ ሸዋ ስኳር ፋብሪካና በደንብ ቁጥር 199/86 ፊንጫኣ ስኳር ፋብሪካ እራሳቸውን የቻሉ የመንግሥት ልማት ድርጅቶች ሆነው እንዲቋቋሙ ተደረገ፡፡

ኋላም ለስኳር ፋብሪካዎቹ የጋራ አገልግሎት እንዲሰጥ የኢትዮጵያ ስኳር ኢንዱስትሪ ድጋፍ ሰጪ ማዕከል አክስዮን ማህበር በሶስቱ ስኳር ፋብሪካዎች፣ በልማት ባንክ እና በመድን ድርጅት በአክስዮን መልክ ህዳር 1990. ተቋቋመ፡፡ ከዓመታት በኋላም በማዕከሉ ምትክ የኢትዮጵያ ስኳር ልማት ኤጀንሲ በአዋጅ ቁጥር 504/98 ተመስርቶ የስኳር ፋብሪካዎቹን በመቆጣጠር፣ በፕሮጀክት ልማት፣ በምርምር፣ በስልጠናና በግብይት ረገድ ድጋፍ ሲሰጥ ቆየ፡፡

ስኳር ኮርፖሬሽን    

በዚህ ጊዜ ውስጥ የኢፌዲሪ መንግሥት የስኳር ልማቱን ለማስፋፋት በማቀድ በአፋር ክልል የተገነባውን አራተኛውን የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ በደንብ ቁጥር 122/98 አቋቋመ፡፡ ፋብሪካው 50 ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የሚለማ የሸንኮራ አገዳን በግብዓትነት የሚጠቀም ሲሆን፣ በመጀመሪያው ምዕራፍ በዓመት 3 ሚሊዮን  ኩንታል ስኳር እና 30 ሚሊዮን ሊትር ኤታኖል የማምረት አቅም ያለው ግዙፍ ፕሮጀክት ነው፡፡ በዚህ መሰረት የፋብሪካው የመጀመሪያ ምዕራፍ ግንባታ ተጠናቆ ስኳር ማምረት ጀምሯል፡፡

የስኳር ልማት እንቅስቃሴው በዚህ መልክ ከቀጠለ በኋላ ከጥቅምት 19 ቀን 2003. ጀምሮ የኢትዮጵያ ስኳር ልማት ኤጀንሲ እንዲፈርስ ተደርጎ በምትኩ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 192/2003  የስኳር ኮርፖሬሽን ተቋቋመ፡፡ በአሁኑ ወቅት ኮርፖሬሽኑ በስራ አመራር ቦርድ የሚተዳደር ሆኖ፣ የኢፌዲሪ አስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተግባር ለመወሰን በወጣው አዋጅ ቁጥር 916/2008 መሰረት ተጠሪነቱ ለመንግሥት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር እንዲሆን ተደርጓል፡፡

የስኳር ኢንዱስትሪ ንኡስ ዘርፍ ስትራተጂያዊ ማዕቀፍ

የሀገራችን ኢንዱስትሪ በኢኮኖሚው ውስጥ የመሪነቱን ሚና እንዲጫወት የላቀ አስተዋጽኦ ካላቸው ትላልቅ ፕሮጀክቶች መካከል የስኳር ልማት አንዱ ነው። ኢትዮጵያ ይህን ኤክስፖርት መር የሆነ የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ለማስፋፋትና ምርታማነቱን ለማሳደግ የሚያስችል ከፍተኛ የሰው ኃይልና የተፈጥሮ ሃብት አላት፡፡

በተለይም ሀገሪቱ ለሸንኮራ አገዳ ልማት ተስማሚ አየር ንብረት፣ በመስኖ ሊለማ የሚችል ሰፊ የእርሻ መሬት (500 ሄክታር በላይ) እንዲሁም በቂ ውሃ ያላት በመሆኑ ዘርፉ የበለጠ ትኩረት እንዲሰጠው ተደርጓል፡፡ ከዚህ ባሻገር መንግስት የሀገሪቱ ህዝቦች ፍትሃዊ የልማት ተጠቃሚ እንዲሆኑ በሚከተለው የፖሊሲ አቅጣጫ መሰረት በወንጂ ሸዋ፣ መተሐራ እና ፊንጫአ ስኳር ፋብሪካዎች ብቻ ለረጅም ዓመታት ያህል ተወስኖ የቆየውን የስኳር ኢንዱስትሪ በተለይም 2003. ወዲህ በደቡብ //ሕ፣ በኦሮሚያ፣ በአፋር፣ በአማራ እና በትግራይ ክልሎች እያስፋፋ ይገኛል፡፡

በዚህ መሰረት በአማራና በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልሎች በጣና በለስ ስኳር ልማት ፕሮጀክት 50 ሄክታር መሬት የሚለማን የሸንኮራ አገዳ በግብዓትነት የሚጠቀሙ እያንዳንዳቸው በቀን 12 ቶን አገዳ መፍጨት የሚችሉ ሁለት የስኳር ፋብሪካዎች በግንባታ ላይ ይገኛሉ፡፡

በተጨማሪም በደቡብ ብሔር፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል በደቡብ ኦሞ፣ ቤንች ማጂ እና ካፋ ዞኖች በኦሞ ኩራዝ ስኳር ልማት ፕሮጀክት 100 ሺህ ሄክታር መሬት የሚለማን ሸንኮራ አገዳ በግብዓትነት የሚጠቀሙ እያንዳንዳቸው በቀን 12 ሺህ ቶን አገዳ መፍጨት የሚችሉ ሦስት ፋብሪካዎችን እንዲሁም በቀን 24 ሺህ ቶን አገዳ የመፍጨት አቅም ያለውን አንድ ፋብሪካ በጠቅላላው አራት የስኳር ፋብሪካዎችን ለመገንባት ታቅዶ የፋብሪካዎቹ ግንባታ እየተካሄደ ይገኛል፡፡ በተለይም የኩራዝ አንድ ስኳር ፋብሪካ ምርት ለመጀመር በዝግጅት ላይ ይገኛል፡፡

በተመሳሳይ በትግራይ ክልል በወልቃይት ስኳር ልማት ፕሮጀክት 50ሺህ ሄክታር መሬት የሚለማን የሸንኮራ አገዳ ተጠቅሞ በቀን 24ሺህ ቶን አገዳ መፍጨት የሚችል የስኳር ፋብሪካ እየተገነባ ነው፡፡

ምንም እንኳ ኢንዱስትሪው ከግማሽ ምዕተ አመት በላይ እድሜ ያስቆጠረ ቢሆንም፣

  • ኢንዱስትሪው በሚፈልገው ፍጥነት አለማደግ፣
  • ሀገሪቱ በተከታታይ እያስመዘገበች ካለችው ፈጣን የኢኮኖሚያዊ እድገት ጋር ተያይዞ የህብረተሰቡ የስኳር ፍላጐት በከፍተኛ ደረጃ እያደገ መምጣት፣
  • ነባር የስኳር ፋብሪካዎች የሚያመርቱት የስኳር መጠን እያደገ የመጣውን የሀገር ውስጥ ፍላጎት ማርካት አለመቻል፣
  • የሕዝብ ቁጥር ማደግ እና
  • ስኳርን በግብዓትነት የሚጠቀሙ ኢንዱስትሪዎች በከፍተኛ ሁኔታ ከመስፋፋት ጋር ተያይዞ የስኳር ፍላጎትና አቅርቦት ሊጣጣም አልቻለም፡፡

ሀገራዊ የስኳር አቅርቦት

አሁን ያለው ሀገራዊ የስኳር አቅርቦት መጠን በዓመት 6 እስከ 6.5 ሚሊዮን ኩንታል ያህል ነው፡፡ ከዚህ ውስጥ ባለፉት ዓመታት 3.25 እስከ 4 ሚሊዮን ኩንታል የሚደርስ ስኳር በሀገር ውስጥ የተመረተ ሲሆን፣ በፍላጎትና በአቅርቦት መካከል ያለው 2 እስከ 2.5 ሚሊዮን ኩንታል ልዩነት በከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ወደ ሀገር ውስጥ የገባ ነው፡፡

በአሁኑ ጊዜ በሀገራችን የአንድ ሰው አመታዊ የስኳር ፍጆታ 10 ኪሎ ግራም በላይ እንደሚደርስ ቢገመትም፣ እየቀረበ ያለው መጠን ግን 7 ኪሎ ግራም ያህል ነው፡፡

 ከዚህ አንጻር መንግሥት የስኳር ፍላጎትና አቅርቦትን ለማጣጣም በየአመቱ ከፍተኛ ድጎማ እያደረገ በውጭ ምንዛሪ ስኳር ከውጪ ሀገር እያስገባ በተመጣጣኝ ዋጋ ለህብረተሰቡ ሲያቀርብ ቆይቷል፡፡

ይሁንና ክፍተቱን ለመሙላት ስኳር ከውጭ መግዛት ዘላቂ መፍትሔ ባለመሆኑና በዚህ ሁኔታም መቀጠል ስለማይቻል ከመጀመሪያው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን አንስቶ በሀገራችን ከፍተኛ ትኩረት ከተሰጣቸው የማኑፋክቸሪንግ የኢንዱስትሪ ዘርፎች አንዱ የስኳር ኢንዱስትሪ ንዑስ ዘርፍ ሊሆን ችሏል፡፡ በዚህ መሰረት መንግሥት፡-

  • የስኳር ፍላጎትና አቅርቦትን ለማጣጣም፣
  • በዘርፉ ሰፊ የሥራ እድል በመፍጠር የዜጎችን የኑሮ ሁኔታ ለማሻሻል፣
  • በተለይም በልማቱ አካባቢዎች የሚኖሩ ሕዝቦች ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥ እና
  • ምርቱን ወደ ውጭ በመላክ የውጪ ምንዛሪ ለማስገኘት ግዙፉ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካን ከመገንባት አንስቶየስኳር አብዮትበሚያስብል ሁኔታ በተለያዩ የሀገሪቷ ቆላማ አካባቢዎች መጠነ ሰፊ የስኳር ልማት ፕሮጀክቶች በማካሄድ ላይ ይገኛል፡፡

በስኳር ልማት ዘርፍ በመጀመሪያው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን የተከናወኑ አበይት ተግባራት፡-

  • በማስፋፊያ ፕሮጀክቶች አማካኝነት የወንጂ ሸዋና የፊንጫአ ነባር ስኳር ፋብሪካዎችን በማዘመን የማምረት አቅማቸውን ለማሳደግ ተችሏል፡፡
  • ዓመታዊ የስኳር ምርት መጠንን 2002. መጨረሻ ከነበረበት 2 ሚሊዮን 903 740 ኩንታል በዕቅድ ዘመኑ መጨረሻ (2007.) ወደ 4 ሚሊዮን ኩንታል ለማሳደግ ተችሏል፡፡
  • የከሰምና የአርጆ ዲዴሳ አዳዲስ ስኳር ፋብሪካዎችን ግንባታ በማጠናቀቅ ሥራ ማስጀመር ተችሏል፡፡
  • በመጀመሪያው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካን የሙከራ ምርት ማስጀመር ተችሏል፡፡
  • የአገዳ ልማትን በተመለከተም በዕቅድ ዘመኑ ተጨማሪ 65 363 ሄክታር መሬት በአገዳ ለምቷል፡፡ ይህም በእቅዱ መነሻ ከነበረው 30 397 ሄክታር ጋር ሲነጻጸር 215 በመቶ እድገት አሳይቷል፡፡
  • የኤታኖል የምርት መጠንም 2002. ከነበረበት 7 ሚሊዮን 117 ሺህ ሊትር በእቅድ ዘመኑ መጨረሻ ወደ 19 ሚሊዮን 804 ሺህ ሊትር ከፍ ብሏል፡፡ ከዚህ ውስጥ 18 ሚሊዮን 480 ሺህ ሊትር  ከቤንዝል ጋር ተቀላቅሎ አገልግሎት ላይ ውሏል፡፡
  • የአገዳ ምርታማነትን ያሳደጉ በርካታ የምርምር ሥራዎችም ተከናውነዋል፡፡
  • የጊዜያዊ ግድብ (ኮፈር ዳም) እና የውሃ መቀልበሻ (ዊር) የሰፋፊ መስኖ መሰረተ ልማት አውታሮች፣ የውስጥ ለውስጥ መንገዶች፣ የቤቶች እና የግዙፍ አዳዲስ ፋብሪካዎች ግንባታ እንዲሁም የመሬት ዝግጅት ሥራዎች በስፋት ተካሂደዋል፡፡
  • 31 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ሃይል ወደ ብሔራዊ የሃይል ቋት ማስገባት ተጀምሯል፡፡
  • ልማቱን ተከትሎም አነስተኛ ከተሞችና በርካታ መንደሮች ተመስርተዋል፡፡
  • በአጠቃላይ በዕቅድ ዘመኑ ባጋጠሙ የተለያዩ ተግዳሮቶች በዘርፉ የታቀደውን ያህል ውጤት ማግኘት ባይቻልም እንኳ፣ በተከናወኑ መጠነ ሰፊ ሥራዎች ሀገሪቱ ወደፊት በስኳር ምርት በዓለም ገበያ ከፍተኛ ድርሻ እንዲኖራት የሚያስችሉ መደላድሎችን ለመፍጠር ተችሏል፡፡ 

የማህበረሰብ ተጠቃሚነት

  • ልማቱን ተከትሎ በርካታ የማኅበራዊ አገልግሎት መስጫ ተቋማት (ትምህርት ቤት፣ ጤና ተቋማት፣ ወፍጮ ወዘተእና የመሰረተ ልማት አውታሮች (ንጹህ መጠጥ ውሃ፣ መንገድ ወዘተ) ተገንብተው የአካባቢዎቹ ነዋሪዎች ተጠቃሚ በመሆን የኑሮ ደረጃቸው መሻሻል ጀምሯል፡፡
  • ለአካባቢው ተወላጆች ልጆች ቅድሚያ በመስጠትና በትራክተር ኦፕሬተርነት፣ በግምበኛነት፣ በአናጺነት፣ በጥበቃና በመሳሰሉት ሙያዎች በማሰልጠን በየፕሮጀክቶቹ ተመድበው እንዲሰሩ ተደርጓል፡፡
  • የአካባቢው ወጣቶች በጥቃቅንና አነስተኛ ማኅበራት ተደራጅተው በልማቱ ሥራ ውስጥ እንዲሳተፉና ገቢ እንዲገኙ ድጋፍ ተደርጓል፡፡
  • በመስኖ የለማ መሬት ለአካባቢው ነዋሪዎች አመቻችቶ በማስረከብ በተለይም በስኳር ልማት ፕሮጀክቶች አካባቢ የሚገኘው ማህበረሰብ እንደ በቆሎ የመሳሰሉ ሰብሎችን አምርቶ እንዲጠቀም ተደርጓል፡፡ በቀጣይም ማህበረሰቡ በዘላቂነት ሸንኮራ አገዳ አልምቶ ለፋብሪካ እንዲያቀርብ ለማስቻል ለወንጂ ሸዋ ስኳር ፋብሪካ አገዳ አብቅለው ከሚያቀርቡ አርሶ አደሮች (አውት ግሮወርስ) ልምድ እንዲያገኝ የሚያስችል እንቅስቃሴ ተጀምሯል፡፡
  • በአጠቃላይ በመጀመሪያው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ አመታት በዘርፉ 350 ሺህ በላይ ለሆኑ ዜጎች ቋሚ፣ ጊዜያዊና የኮንትራት የሥራ እድል መፍጠር ተችሏል፡፡

የስኳር ኢንዱስትሪ ቅኝት በንጽጽር

የስኳር ኢንዱስትሪ ቅኝት በንጽጽር

.ቁ  ርዕስ 1983. 2007.
1

የስኳር ፋብሪካዎች ብዛት

ሁለት (ወንጂ ሸዋና መተሓራ ስኳር ፋብሪካዎች)

በስራ ላይ ያሉ አምስት (ወንጂ ሸዋ፣ መተሓራ፣ ፊንጫአ፣ ከሰምና አርጆ ዲዴሳ) ስኳር ፋብሪካዎች

በተለያየ የግንባታ አፈጻጸም ላይ የሚገኙ ስምንት አዳዲስ ስኳር ፋብሪካዎች

2.

አመታዊ የስኳር ምርት መጠን

1 ሚሊዮን 496 580 ኩንታል

4 ሚሊዮን ኩንታል

3.

አመታዊ የኤታኖል ምርት መጠን

አልነበረም

19 ሚሊዮን 804   ሊትር ተመርቷል፡፡ (ከዚህ ውስጥ 18 ሚሊዮን ሊትር በላይ ከቤንዝል ጋር ተቀላቅሏል)

4.

በቀን በአማካይ የሚፈጭ የአገዳ መጠን

6 213 ቶን አገዳ

በስራ የሚገኙ አምስት ስኳር ፋብሪካዎች

በቀን  በአማካይ 33 ቶን የሚጠጋ አገዳ የመፍጨት አቅም አላቸው፤

በማምረት ላይ የሚገኙትን ጨምሮ  በሁለተኛው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን ወደ ሥራ ይገባሉ ተብለው የሚጠበቁ ስምንት አዳዲስ ስኳር ፋብሪካዎች በሙሉ አቅማቸው ማምረት ሲጀምሩ  በቀን በአማካይ 153 ቶን የሚጠጋ አገዳ የመፍጨት አቅም ይኖራቸዋል፤

5.

በሸንኮራ አገዳ የተሸፈነ መሬት

15 501 ሄክታር

95 760 ሄክታር ነበር፤

6.

የሰው ኃይል

11 452 ቋሚ፣ ኮንትራትና ጊዜያዊ ሠራተኞች

የኮርፖሬሽኑ ዋና /ቤትን ጨምሮ በስኳር ፋብሪካዎችና ፕሮጀክቶች 62 የሚጠጉ ቋሚ፣ ኮንትራትና ጊዜያዊ ሠራተኞች ይገኛሉ፤
7.

የመኖሪያ ቤቶች

7 483 የመኖሪያ ቤቶች

12 817 የመኖሪያ ቤቶች፣ 68 የተለያዩ  አገልግሎት መስጫ ቤቶችና  429 ሕንጻዎች፤
8. በስኳር ልማት አካባቢዎች  ለሚገኙ የማህበረሰብ ክፍሎች የተገነቡ የማህበራዊ አገልግሎት መስጫ ተቋማትና የመሰረተ ልማት አውታሮች ብዛት

31 ተቋማት

255 ተቋማት (ትምህርት ቤት፣ የጤና ተቋማት፣ ወፍጮ ቤት፣ ንጹህ መጠጥ ውሃ፣ መንገድ፣ የእንስሳት ጤና ኬላ፣ የእንስሳት ውሃ ማጠጫ፣ የአርሶ/አርብቶ አደር ማሠልጠኛ ማዕከል፣ ህብረት ሱቅ ወዘተ)
9.

በወንጂና አካባቢው በሸንኮራ አገዳ አብቃይና አቅራቢ (አውት ግሮወርስ) የህብረት ስራ ማህበራት ታቅፈው ተጠቃሚ የሆኑ አባላት ብዛት

በሰባት ማህበራት የታቀፉ 1200 አባላት

32 ማህበራት የታቀፉ 9100 አባላት

(በአንዳንድ ማህበራት በየ18 ወራት በሚደረግ የትርፍ ክፍፍል አባላት በነፍስ ወከፍ  50 እስከ 240 ብር ድረስ ገቢ ያገኛሉ)

10. በወንጂና አካባቢው በሸንኮራ አገዳ አብቃይና አቅራቢ (አውት ግሮወርስ) የህብረት ስራ ማህበራት የተሸፈነ የሸንኮራ አገዳ መሬት ስፋት

1 20 ሄክታር

7 ሄክታር

11. በአጠቃላይ በስኳር ልማት ዘርፍ በሸንኮራ አገዳ አብቃይና አቅራቢ (አውት ግሮወርስ) የህብረት ስራ ማህበራት የተደራጁ አባላት ብዛት

በሰባት ማህበራት የታቀፉ 1200 አባላት

75  ማህበራት የታቀፉ 15 ሺህ የሚጠጉ አባላት

በሁለተኛው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ዘመን የታቀዱ አበይት ተግባራት፡-

  • የህብረተሰቡን የልማት ተሳትፎና ተጠቃሚነት በዘላቂነት ማሳደግ፣
  • በዚህም በእቅድ ዘመኑ ልማቱ በሚፈጥረው የስራ ዕድል በቋሚነት፣ በጊዜያዊነት፣ በኮንትራትና በማህበራት 637 በላይ የሥራ ዕድል መፍጠር፣
  • የመጀመሪያ ምዕራፍ ግንባታው ተጠናቆ ጥቅምት 2007. የሙከራ ምርት የጀመረውን የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ወደ መደበኛ የማምረት ሥራ ውስጥ ማስገባት፣
  • በመጀመሪያው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ዘመን ግንባታቸው ተጀምሮ በተለያዩ የአፈጻጸም ደረጃዎች የሚገኙ ሰባት አዳዲስ ፋብሪካዎችን ማለትም የኦሞ ኩራዝ 1 2 3 እና 4 የጣና በለስ 1 እና 2 እንዲሁም የወልቃይት ስኳር ፋብሪካዎችን ግንባታ አጠናቆ ስራ ማስጀመር፣
  • ዓመታዊ የስኳር መጠንን በማሳደግ የሀገር ውስጥ የስኳር ፍላጎትን ከማርካት ባሻገር ምርቱን ወደ ውጭ በመላክ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ ማስገኘት፣
  • ዓመታዊ የኢታኖል ምርት መጠንን በዕቅድ ዓመቱ መጨረሻ 31 ሚሊዮን 341 ሊትር ማድረስ፣
  • ከፍተኛ መጠን ያለው የኤሌክትሪክ ኃይል ወደ ብሔራዊ የኃይል ቋት ማስገባት፣
  • የሸንኮራ አገዳ ልማትን ከማስፋፋት አኳያም፣ 2007 በጀት ዓመት መጨረሻ በአገዳ ከተሸፈነው 95 760 ሄክታር መሬት በተጨማሪ በዕቅድ ዘመኑ 211 564 / በመትከል  2012. መጨረሻ 307 324 ሄክታር ላይ ማድረስ ናቸው፡፡
Top